“BA┼×KASI” R.Seyhan / deneme

ÔÇťBA┼×KASIÔÇŁ
Emmanuel LevinasÔÇÖ─▒n ÔÇťba┼čkas─▒ÔÇŁ dedi─či biri var. ÔÇťOÔÇŁ veya ÔÇťdi─čeriÔÇŁ de denebilir.
ÔÇśBerikiÔÇÖnin yok sayd─▒─č─▒, onunla ayn─▒ ├╝lkede bile bulunmak istemedi─či ÔÇťba┼čkas─▒ÔÇŁÔÇŽ
O e─čer ÔÇťba┼čkas─▒ÔÇŁ ise onun taraftan bak─▒nca sen de ÔÇťdi─čeriÔÇŁ ya da ÔÇť├ÂtekiÔÇŁ oluyorsun.
Sen taze fasulyenin yo─čurtlanmas─▒ndan hi├ž ho┼članmayabilirsin ama o buna bay─▒labilir.
Sen eve ÔÇťka├žakÔÇŁ giren bir karasine─či ┼čerre yorarken ÔÇťba┼čkas─▒ÔÇŁ onu hayra yorabilir.
Onlar─▒n da evlerinde kumanda bazen kayboluyor, prizlerden biri yanm─▒┼č oluyor.
Onlar─▒n evinde de b├╝t├╝n kay─▒plar─▒ bulan bir anne veya babaanne var.
Hi├žbir ┼čey yoksa yaln─▒zl─▒k var, kimsesizlik veya kah─▒r varÔÇŽ Onunla ya┼č─▒yorlar.
Onlar─▒n evindeki cep telefonlar─▒ da aralar─▒nda anla┼čarak evde h├ókimiyeti ele ge├žiriyorlar bazen.
Senin ruhun denizin engin derinliklerinde, ba┼čkas─▒n─▒n ruhu g├╝r ormanlar─▒n koynunda dinlenebilir. ├ľzetle ikiniz de farkl─▒ tellerden ├žalabilirsiniz.
Unutma ki d├╝nya, z─▒tl─▒klar, farkl─▒l─▒klar ve renkler ├╝zerine kurulmu┼čtur.
Beyaz, karaÔÇÖn─▒n oldu─ču bir yerde renktir; aksi h├ólde onu kimse tan─▒yamazd─▒.
Vakitler hep g├╝nd├╝z olsayd─▒, bilim adamlar─▒ gecenin bulundu─ču gezegen i├žin yollara d├╝┼čerdi.
├ľl├╝m olmasayd─▒, d├╝nya herkese cehennem olurdu; bilim adamlar─▒ uzayda ├Âl├╝m├╝n bulundu─ču bir gezegen aray─▒┼č─▒na ├ž─▒karlard─▒.
├ľl├╝m, ac─▒ bir g├╝zeldir. D├╝nyan─▒n ÔÇśg├╝zelÔÇÖi ac─▒ bir ├Âl├╝md├╝r.
Tanr─▒; ak-kara, iyi k├Ât├╝, ┼čeytan-melek, hay─▒r-┼čer diyalekti─či ├╝zerine bina etti evreni.
Bu y├╝zdendir ki ÔÇťHer ┼čey, z─▒dd─▒yla kaimdirÔÇŁ demi┼čler eskiler.
Her ┼čey bu ├žer├ževede dengelenmi┼čtir.
Sen de ‘ba┼čkaÔÇÖs─▒yla dengelenmi┼č bulunuyorsun.
Senin ÔÇťevetÔÇŁ dedi─čine o “hay─▒r” demeseydi do─čruÔÇÖnun fele─či ┼ča┼čard─▒.
Senin ÔÇťhay─▒rÔÇŁ dedi─čine ├Âteki ÔÇťevetÔÇŁ demeyi bilmeseydi aray─▒┼č sona ererdi.
D├╝nyada aray─▒┼č─▒n sona ermesi demek, k─▒yametin kopmas─▒ demektir.
S─▒zlanma. Sen benimle, o ├Âtekiyle, ├Âteki ba┼čkas─▒yla mukayyetiz.
ÔÇťBenim dedi─čim olacakÔÇŁ noktas─▒, munkaÔÇÖ (infuze) vas─▒fl─▒ BenÔÇÖnin tanr─▒ fig├╝r├╝yle ilgilidir.
Ba┼čkas─▒ da senin gibi ilkin ellerini ke┼čfederek tan─▒d─▒ bu d├╝nyay─▒.
Ona da senin gibi, ya─čmur birikintileri b├╝y├╝k bir g├Âl; k├╝├ž├╝k bir g├Âl bir derya; ┬áevin avizesi de
b├╝y├╝k bir orman g├Âr├╝n├╝yordu.
Ona g├Âre de d├╝nya, sadece anneden ve memeden/mamadan ibaretti.
Sonra anlad─▒ ki baba var, karde┼čler var, ba┼čka insanlar da var; yani ‘ba┼čkaÔÇÖs─▒, ba┼čkalar─▒ var.
Sonra ba┼čka ┼čehirlerin ba┼čka mek├ónlar─▒n da varl─▒─č─▒n─▒ ke┼čfetti o da senin gibi.
G├Ârd├╝ ki d├╝nyada ba┼čka renkler var, ba┼čka diller, ba┼čka ├╝lkeler, ba┼čka ─▒rklar varÔÇŽ
B├╝t├╝n bu ‘ba┼čka’lar da ayn─▒ g├╝ne┼čin alt─▒ndalar, ayn─▒ y─▒ld─▒zlar─▒ g├Âr├╝yorlar, ayn─▒ gecelerde uyuyorlar, ayn─▒ ├Âl├╝m mele─či ile kar┼č─▒la┼č─▒yorlar ve ayn─▒ topra─ča d├Ân├╝yorlarÔÇŽ

Bir de ├╝lkendeki ÔÇśba┼čkaÔÇÖs─▒, ba┼čkalar─▒ var. Kabul et ki g├╝ne┼č sadece senin ├╝zerine do─čmuyor.
O ba┼čkas─▒ da bir of ├žekti─činde ÔÇťkar┼č─▒ki da─člar y─▒k─▒l─▒yor.ÔÇŁ
‘Ba┼čkas─▒’ da ÔÇťkudret kalemini ka┼č─▒na ├žekenÔÇŁ, ÔÇťhuysuz ve tatl─▒ bir kad─▒nÔÇŁ a ├ó┼č─▒k oluyor.
O ba┼čkas─▒ da ÔÇťtavus ku┼čunun i├žine girdi─čini ve t├╝y├╝n├╝ yoldu─čunuÔÇŁ s├Âyl├╝yor senin gibi.
Senin ÔÇťkarag├Âzl├╝mÔÇŁ diye ba┼člad─▒─č─▒n t├╝rk├╝ye ÔÇťba┼čkas─▒ÔÇŁ ÔÇťl├¬├žavre┼čaminÔÇŁ diye ba┼čl─▒yor; ama ikiniz de sevgiliyi anlat─▒yorsunuz.
O ‘ba┼čkas─▒’n─▒n da Ne┼čet Erta┼č veya Arif Sa─čÔÇÖ─▒n ba─člamas─▒ ile y├╝re─činden baz─▒ teller kopuyor.
O ‘ba┼čkas─▒’ da ÔÇťb├ós├╝baÔÇÖdelmevtÔÇŁ mevsiminde, ÔÇťDa─člar─▒na bahar gelmi┼č memleketiminÔÇŁ diyor ┼čair gibiÔÇŽ
O ‘ba┼čkas─▒’ da Sar─▒ Gelin t├╝rk├╝s├╝n├╝ dinlerken Erzurumlu bir Dada┼č oluyor.
Ayn─▒ T├╝rk├╝y├╝ dinlerken bir ba┼čkas─▒ Karsl─▒ bir Ermeni oluyor.
Bir ‘ba┼čkas─▒’ da senin gibi Gesi Ba─člar─▒ÔÇÖn─▒ dinlerken Kayserili oluyor, kemen├žede kollar─▒ titriyor.
Onun da Horon’la ayaklar─▒ al─▒yor, ZeybekÔÇÖte dizlerini yere vuras─▒ geliyor.
Sen belki bir meyhanede a─čl─▒yorsun, ÔÇśba┼čkas─▒ÔÇÖ da yolculuk s─▒ras─▒nda bir cam─▒n kenar─▒ndaÔÇŽ
Ya da evin bir k├Â┼česinde veya yolda y├╝r├╝rken i├žine a─čl─▒yor.
Ayr─▒l─▒k senin ba─čr─▒n─▒ yak─▒yor da onun yakm─▒yor mu san─▒yorsun?
Gurbette kimsesi yoksa bile i├žinde bitmeyen bir gurbet var onun daÔÇŽ
Bir ├žocu─čun i├žikerek a─člamas─▒ senin i├žini deliyor da onunkini delmiyor mu san─▒yorsun?
├ťlkelerinde ayn─▒ mek├ónda bir arada bulun(a)mayan iki ki┼činin, topraklar─▒n─▒ kaybettikten sonra s─▒─č─▒nd─▒klar─▒ ba┼čka bir ├╝lkenin ├ž├Âp konteyn─▒r─▒nda ekmek arad─▒klar─▒n─▒ ve orada kurduklar─▒ dostluk
hik├óyelerini ┬ásadece sen duymad─▒n, ‘ba┼čkas─▒’ da duydu.
Rabbimiz Bir, (de─čilse) ├╝lkemiz Bir, yurt sevgisi ba─člam─▒nda ├╝lk├╝m├╝z Bir, Bayra─č─▒m─▒z Bir, t├╝rk├╝lerimizin temas─▒, saz─▒m─▒z─▒n t─▒n─▒s─▒ Bir, ya┼čanm─▒┼č ac─▒lar─▒m─▒z Bir, co┼čkular─▒m─▒z Bir, g├Âk kubbemiz Bir, g├╝ne┼čimiz BirÔÇŽ
├çanakkaleÔÇÖyi i┼čgale gelenler “Bu Tunuslu, Bu Arnavut, bu Bo┼čnak, Bu K├╝rt…” diye ay─▒rmad─▒lar. Hepimizi ayn─▒ yerde bo─čmaya ├žal─▒┼čt─▒lar.
1922ÔÇÖde Polatl─▒ÔÇÖya gelip dayananlar da ay─▒r─▒m yapmad─▒larÔÇŽ
Tarihimizin en b├╝y├╝k facias─▒ olan 2016’daki o menfur olay─▒n ├╝stesinden gelinemeseydi bug├╝n -maazallah-Suriye konumunda idik.
Birbirimizin k─▒ymetini bilelim.
“├ľl├╝nce mezar─▒m─▒ ├Âpece─čine ┼čimdi hayattay─▒m gel de y├╝z├╝m├╝ ├Âp” dedi ÔÇśba┼čkas─▒ÔÇÖ ile ortak paydam─▒z da olan bir bilgemiz.
Netice olarak azizem/azizim bu ├╝lke kundaktaki bir bebe kadar temiz ve g├╝zel.
Ba┼čka bir ├╝lkemiz yok, bulutlar─▒ bile g├╝zel ├╝lkemin… ‘Ba┼čkas─▒’ da g├╝zel, evet de g├╝zel hay─▒r da g├╝zel, yol da g├╝zel yolda┼č daÔÇŽ
Sen de g├╝zelsin ÔÇśba┼čkas─▒ÔÇÖ da g├╝zelÔÇŽ

ÔÇśBa┼čkas─▒ÔÇÖ ile bir arada daha da g├╝zeliz.Son s├Âz├╝ yine Levinas s├Âylesin:
“Vicdan hep doyumsuzdur, o hep arzudur. Y├╝z’├╝ bilmek ona ├Âzg├╝rce kat─▒lmak demektir. ─░yi y├Ânetilmi┼č adalet ba┼čkas─▒yla ba┼člar. Ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan yenilen ruh kendi ba┼čkala┼čmas─▒n─▒ hissetmez. Ba┼čkas─▒n─▒n maddi ihtiya├žlar─▒ benim manevi ihtiya├žlar─▒md─▒r (Bizde buna di─čerg├óm ya da i’sar denir.) Etik (vas─▒fl─▒) ben, tam da ba┼čkas─▒’n─▒n ├Ân├╝nde diz ├ž├Âkt├╝─č├╝, kendi ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ ba┼čkas─▒n─▒n “├Âncelikli-acil” ├ža─čr─▒s─▒na feda etti─či ├Âl├ž├╝de ├Âzne’dir”